Tìm hiểu phương pháp xạ trị ung thư tuyến tiền liệt

Xạ trị là một trong những phương pháp chính điều trị ung thư tuyến tiền liệt, tuy nhiên phương pháp xạ trị lại gây ra nhiều tác dụng phụ cho người bệnh. Cùng tìm hiểu phương pháp xạ trị ung thư tuyến tiền liệt qua bài viết dưới đây.

1. Xạ trị ung thư tuyến tiền liệt là gì?

Xạ trị là một trong những phương pháp chính điều trị ung thư tuyến tiền liệt
Xạ trị là một trong những phương pháp chính điều trị ung thư tuyến tiền liệt

Liệu pháp xạ trị, còn được gọi là liệu pháp tia X, sử dụng năng lượng phóng xạ cao để tiêu diệt các tế bào ung thư tuyến tiền liệt hoặc ngăn chặn chúng không phát triển và phân chia, đồng thời giảm thiểu thiệt hại cho các tế bào khỏe mạnh.

Hiện tại bức xạ có thể được tạo ra từ một thiết bị bên ngoài cơ thể (bức xạ bên ngoài) và hướng thẳng vào tuyến tiền liệt hoặc bằng cách đưa các vật liệu tạo ra bức xạ (đồng vị phóng xạ) qua các ống nhựa mỏng vào khu vực ung thư xuất hiện (còn được gọi là bức xạ bên trong hoặc xạ trị áp sát).

Xạ trị nội bộ (hay còn gọi là xạ trị bên trong) là cấy ghép phóng xạ trực tiếp vào khối u. Thông thường những nguồn phóng xạ này có thể là tạm thời (loại bỏ sau khi đạt được liều thích hợp) hoặc vĩnh viễn.

2. Các liệu pháp xạ trị ung thư tuyến tiền liệt

2.1. Liệu pháp xạ trị 3D – Conformal

Liệu pháp xạ trị 3D – Conformal sử dụng phương pháp điều trị dựa trên chụp CT (CT – Computed Tomography là viết tắt của chụp cắt lớp vi tính, kiểm tra này sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh chi tiết bên trong cơ thể) kết hợp với hình ảnh ba chiều của khối u tuyến tiền liệt.

Khi đó bức xạ nhắm vào tuyến tiền liệt từ nhiều hướng, nhờ đó giảm thiểu tổn hại cho các mô bình thường. Ngoài ra, kỹ thuật này còn phân phối liều lượng phóng xạ rất chính xác. Cho đến nay, liệu pháp này thường hoạt động tốt trong các khối u cục bộ, chẳng hạn như ung thư tuyến tiền liệt thời kỳ đầu.

Hướng dẫn chung:

  • Tất cả bệnh nhân được chụp CT để giúp ích cho điều trị và lập kế hoạch xạ trị.
  • Dữ liệu chụp CT được chuyển sang máy tính để lập kế hoạch xạ trị 3D – Conformal.
  • Bác sĩ xác định khu vực được điều trị cùng với các khu vực xung quanh, chẳng hạn như bàng quang , trực tràng, ruột và xương.
  • Một chùm bức xạ tối ưu và liều lượng được phân tích từ mẫu mô bằng hình ảnh 3 chiều do máy tính tạo ra.
  • Khi xác định được liều chính xác của phóng xạ đến tuyến tiền liệt, bệnh nhân sẽ quay trở lại để mô phỏng điều trị.
  • Quá trình mô phỏng chuyển đổi hoặc kế hoạch ánh xạ do máy tính tạo ra cho bệnh nhân. Bác sĩ sẽ xem xét quá trình điều trị và tác dụng phụ với bệnh nhân.

2.2. Liệu pháp xạ trị điều biến cường độ

Liệu pháp xạ trị điều biến cường độ (IMRT – Intensity Modulated Radiotherapy) là một kỹ thuật tiên tiến và rất chính xác.

IMRT sử dụng hình ảnh do máy tính tạo ra để lập kế hoạch và sau đó cung cấp các chùm bức xạ tập trung (chặt chẽ) đến các khối u ung thư tuyến tiền liệt. Với khả năng này, các bác sĩ lâm sàng có thể thay đổi cường độ chùm tia để “vẽ” một liều bức xạ chính xác đến hình dạng và độ sâu của khối u, đồng thời giảm đáng kể tác động có hại (liều lượng) đối với mô khỏe mạnh. Hiện nay các nghiên cứu lâm sàng cho thấy tỷ lệ liều cao hơn của các kỹ thuật IMRT giúp cải thiện tỷ lệ kiểm soát khối u cục bộ.

Sau đây là một số kỹ thuật xạ trị khác đang được sử dụng hoặc nghiên cứu bao gồm:

  • Liệu pháp xạ trị hướng dẫn bằng hình ảnh (IGRT – Image guided Radiation Therapy) sử dụng các thiết bị xạ trị được trang bị công nghệ hình ảnh, cho phép các bác sĩ được điều chỉnh nhỏ trước khi thực hiện.
  • Liệu pháp xạ trị điều biến liều thể tích (VMAT – Volumetric Modulated Arc Therapy) cung cấp bức xạ nhanh chóng trong khi thiết bị xoay quanh cơ thể.
  • Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân (Stereotactic Body Radiation Therapy – SBRT) sử dụng các phương pháp tiên tiến bằng hình ảnh để đưa một lượng lớn phóng xạ đến một vị trí rất đặc biệt trong tuyến tiền liệt. Thông thường toàn bộ điều trị này được thực hiện chỉ trong vài ngày.

2.3. Liệu pháp xạ trị bằng tia proton

Liệu pháp xạ trị bằng tia proton điều trị khối u bằng proton thay vì bức xạ tia X. Liệu pháp này có thể cung cấp nhiều bức xạ hơn cho khối u ung thư tuyến tiền liệt, và có ít tổn thương hơn đối với mô bình thường.

3. Tác dụng phụ của xạ trị ung thư tuyến tiền liệt

Phản ứng trên da, mệt mỏi, chán ăn,... là những tác dụng phụ khi xạ trị ung thư tuyến tiền liệt
Phản ứng trên da, mệt mỏi, chán ăn,… là những tác dụng phụ khi xạ trị ung thư tuyến tiền liệt

Trong quá trình điều trị, bức xạ phải đi qua da của bệnh nhân. Và chúng có thể khiến họ có thể nhận thấy một số thay đổi ở khu vực da tiếp xúc với bức xạ. Khi đó da có thể trở nên đỏ, sưng, ấm và nhạy cảm, tương tự bị cháy nắng. Hoặc da có thể bong tróc hay trở nên ẩm ướt và dễ bị tổn thương. Bên cạnh đó, tùy thuộc vào liều lượng phóng xạ mà bệnh nhân nhận được, họ có thể bị rụng tóc hoặc giảm mồ hôi trong khu vực được điều trị.

Mặc dù những phản ứng da này khá phổ biến, nhưng chúng chỉ xuất hiện tạm thời và sẽ giảm dần trong vòng bốn đến sáu tuần sau khi hoàn thành điều trị. Nhưng nếu những thay đổi của da xảy ra bên ngoài khu vực được điều trị, bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ hoặc y tá chính.

Thông thường các tác dụng phụ lâu dài có thể kéo dài đến một năm hoặc lâu hơn sau khi điều trị, có thể bao gồm làm sạm da một ít, lỗ chân lông to, tăng hoặc giảm độ nhạy cảm của da và làm dày mô hoặc da.

Ngoài ra một tác dụng phụ khác có thể xảy ra là rối loạn chức năng cương dương và các triệu chứng tiết niệu như tần suất, chảy máu, hoặc không tự chủ. Vì thế hãy ghi nhớ những tác dụng phụ này khi xem xét lựa chọn điều trị. Và nếu bệnh nhân có bất kỳ mối quan tâm nào, đừng ngần ngại nói chuyện với bác sĩ.

4. Biện pháp làm giảm tác dụng phụ của xạ trị ung thư tuyến tiền liệt

4.1. Đối với các tác dụng phụ trên da

Người bệnh cần tránh dùng băng ý tế hoặc băng vào khu vực điều trị.

  • Nhẹ nhàng làm sạch khu vực được điều trị bằng nước ấm và xà phòng nhẹ như Ivory, Dove, Neutrogena, Basis, Castile hoặc xà phòng bột yến mạch Aveeno. Nhưng không chà xát. Và hãy vỗ nhẹ cho da khô bằng khăn mềm hoặc dùng máy sấy tóc ở nơi thoáng mát.
  • Cố gắng không làm trầy xước hoặc chà xát khu vực được điều trị.
  • Không bôi bất kỳ thuốc mỡ, kem, kem dưỡng da, hoặc phấn vào khu vực được điều trị trừ khi bác sĩ điều trị hoặc y tá đã kê đơn.
  • Không mặc quần áo bó sát hoặc quần áo làm từ các loại vải thô như len hoặc vải nhung. Bởi vì những loại vải này có thể gây kích ứng da. Thay vào đó, hãy chọn quần áo làm từ sợi tự nhiên như cotton.
  • Không sử dụng băng y tế hoặc băng vào khu vực được điều trị.
  • Không để khu vực được điều trị quá nóng hoặc lạnh. Và tránh sử dụng một miếng đệm sưởi điện, chai nước nóng hoặc túi nước đá.
  • Không để khu vực được điều trị tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trực tiếp, vì ánh nắng mặt trời có thể làm tăng phản ứng da của bệnh nhân và dẫn đến cháy nắng nghiêm trọng. Bên cạnh đó chọn kem chống nắng có SPF 30 trở lên. Bảo vệ khu vực được điều trị khỏi ánh sáng mặt trời (trực tiếp) ngay cả sau khi quá trình điều trị kết thúc.

4.2. Đối với tác dụng phụ mệt mỏi, suy kiệt

Chế độ ăn uống nhiều trái cây tươi giúp tăng cường sức khỏe, giảm mệt mỏi
Chế độ ăn uống nhiều trái cây tươi giúp tăng cường sức khỏe, giảm mệt mỏi

Mỗi người đều có mức năng lượng riêng của bản thân, vì vậy việc điều trị bức xạ sẽ ảnh hưởng đến từng người khác nhau. Thông thường bệnh nhân sẽ cảm thấy mệt mỏi sau vài tuần điều trị. Nhưng đối với hầu hết bệnh nhân, sự mệt mỏi này thường nhẹ. Tuy nhiên, việc mất năng lượng có thể làm cho một số bệnh nhân thay đổi thói quen hàng ngày.

Và nếu bác sĩ nghĩ rằng bệnh nhân nên hạn chế hoạt động, họ sẽ thảo luận với bệnh nhân.

Sau đây là một số cách giúp giảm thiểu mệt mỏi trong khi bệnh nhân đang điều trị bức xạ, bao gồm:

  • Hãy chắc chắn nghỉ ngơi đầy đủ.
  • Ăn uống cân bằng, bữa ăn bổ dưỡng.
  • Vận động nhẹ nhàng
Thông tin liên hệ
GENK STF - Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung bướu

*Điền thông tin để đặt hàng trực tuyến:

Giao hàng miễn phí, thanh toán tại nhà

Hộp Genk 30 viên (630.000đ/hộp)
Hộp Genk 100 viên (1.890.000đ/hộp)
Genk Liquid 200ml (750.000đ/hộp)
  • Hỗ trợ giảm nguy cơ mắc ung bướu
  • Hỗ trợ giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị và sau phẫu thuật
  • Genk STF hỗ trợ giúp nâng cao sức đề kháng, tăng cường chức năng miễn dịch
  • Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm loét dạ dày, tá tràng; hạ mỡ máu
Lý do khách hàng tin tưởng sản phẩm GenK
Được chuyển giao từ đề tài khoa học thuộc viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam. Mã số đề tài: NITRA.09.2016
Được hàng chục ngàn khách hàng tin dùng và đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả khi sử dụng
Được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. GPXNCB: 31498/2016/ATTP-XNCB
Chuyên gia tư vấn 24/7