Tác dụng phụ của xạ trị ung thư

Xạ trị là biện pháp điều trị ung thư phổ biến bên cạnh phẫu thuật và hóa trị, tuy nhiên cũng như 2 phương pháp này xạ trị cũng có rất nhiều tác dụng phụ. Cùng tìm hiểu những tác dụng phụ của xạ trị ung thư và những biện pháp có thể giảm những tác dụng phụ do xạ trị gây ra qua bài viết sau đây.

1. Tác dụng phụ của xạ trị ung thư

Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh
Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh

Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh. Về cơ bản những tác dụng phụ mà người bệnh thường gặp có thể như mệt mỏi, buồn nôn, rụng tóc, táo bón, dễ bị nhiễm trùng, gây đau, rát tại vùng xạ trị. Cụ thể:

1.1. Tác dụng phụ của xạ trị ung thư gây mệt mỏi

Xạ trị ung thư có gây nên mệt mỏi cho cơ thể, đây là tác dụng phụ chung của các biện pháp xạ trị ung thư, do xạ trị có nhiều ảnh hưởng khiến bệnh nhân giảm hồng cầu, khiến các tế bào khỏe mạnh suy yếu dẫn đến cảm giác mệt mỏi, ăn không ngon, ngủ không sâu đối với bệnh nhân. Những dấu hiệu này thường kết thúc sau 1-3 tháng xạ trị.

1.2. Trên miệng và họng

Xạ trị ở những vùng như đầu và cổ có thể khiến các tế bào ở miệng họng tổn thương gây nên một số hiện tượng như:

  • Viêm họng
  • Đau răng, chảy máu răng
  • Đau khoang miệng
  • Khô miệng, mất vị giác

1.3. Trên não

Những người bị khối u não thường được xạ trị trong với liều lớn nếu ung thư chỉ ở một hoặc một vài vị trí trong não. Tác dụng phụ phụ thuộc vào nơi tia xạ chiếu tới. Một số tác dụng phụ có thể xuất hiện nhanh chóng, nhưng một số khác có thể  xuất hiện sau khi điều trị cho đến 1 đến 2 năm. Khi điều trị những khối u ở não có thể gây nên một số tác dụng phụ ngắn hạn lên bệnh nhân như:

  • Nhức đầu
  • Nhiều người băn khoăn xạ trị có rụng tóc không? Thực tế thì xạ trị cũng giống như hóa trị có thể gây ra triệu chứng rụng tóc, nhiều người thậm chí có thể hói đầu.
  • Nôn và buồn nôn
  • Mệt mỏi cực độ
  • Mất thính lực
  • Thay đổi da và da đầu
  • Động kinh

Bức xạ đến não cũng có thể có tác dụng phụ xuất hiện muộn hơn – thường là từ 6 tháng đến nhiều năm sau khi điều trị kết thúc. Những tác động chậm trễ này có thể bao gồm các vấn đề nghiêm trọng như mất trí nhớ, các triệu chứng giống như đột quỵ và suy giảm chức năng não.

Mệt mỏi, đau đớn, giảm trí nhớ,... là những tác dụng phụ của xạ trị ung thư
Mệt mỏi, đau đớn, giảm trí nhớ,… là những tác dụng phụ của xạ trị ung thư

1.4. Trên hệ tiêu hóa

Tác dụng phụ của xạ trị ung thư lên hệ tiêu hóa khá nguy hiểm với các biểu hiện như:

  • Tiêu chảy
  • Đau bụng
  • Buồn nôn

1.5. Trên phổi

Xạ trị ung thư phổi có thể dẫn đến hiện tượng thở ngắn, ho do surfactant suy giảm. Ngoài ra nếu tiến hành xạ trị trên phổi quá mức có thể gây nên hiện tượng xơ hóa phổi cũng khiến bệnh nhân bị thở ngắn, suy giảm các hoạt động thể lực.

Những hiện tượng này có thể diễn ra từ vài tháng đến vài năm sau xạ trị và được chỉ định vật lý trị liệu hoặc sử dụng các thuốc giãn phế quản để giảm những tác dụng không mong muốn này.

1.6. Trên da

Sau khi tiến hành xạ trị khoảng 1 tuần có thể xảy ra các hiện tượng như:

  • Khô da, phát ban. Sau 4-5 tuần da có thể khô và đóng thành vảy
  • Rụng lông, rụng tóc
  • Một số tác dụng phụ có thể kéo dài hơn như giảm sắc tố da, da nhợt nhạt, rụng tóc vĩnh viễn, viêm loét da, xơ da phù da ở vùng xạ trị

1.7. Trên hệ sinh dục

Xạ trị có thể làm thay đổi nội tiết tố ở nam nữ và làm giảm ham muốn tình dục sau xạ trị, khả năng tình dục có thể được phục hồi 80% sau 3–4 tháng sau xạ trị kết thúc

  • Đối với nam giới, xạ trị ung thư tinh hoàn có thể làm mất khả năng sản sinh tinh trùng của tinh hoàn, bác sĩ thường sử dụng tấm che chắn tinh hoàn để ngăn tác dụng phụ này lên tinh hoàn.
  • Đối với nữ giới, xạ trị ung thư buồng trứng  cũng có thể làm mất khả năng sinh sản của phụ nữ, bác sĩ cũng thường sử dụng tấm giáp để che chắn 1 trong 2 buồng trứng để giữ lại khả năng sinh sản cho người bệnh

1.8. Trên vùng đầu và cổ

Nếu bệnh nhân đang điều trị bằng xạ trị vào đầu hoặc cổ thì có thể có tác dụng phụ như:

  • Đau nhức (hoặc thậm chí vết loét mở) trong miệng hoặc cổ họng
  • Khô miệng
  • Khó nuốt
  • Thay đổi khẩu vị
  • Buồn nôn
  • Đau tai
  • Sâu răng
  • Sưng ở nướu, cổ họng hoặc cổ
  • Thay đổi kết cấu da
  • Hàm cứng

2. Vì sao xạ trị ung thư gây tác dụng phụ?

Xạ trị là phương pháp điều trị ung thư bằng các chất phóng xạ tác động vào những khu vực có tế bào ung thư, đây là phương pháp điều trị tại chỗ và chỉ tác động trực tiếp lên các tế bào ung thư tại vùng xạ trị. Tia xạ trong điều trị ung thư thường dùng là tia X- quang.

Liều cao của xạ trị được sử dụng để tiêu diệt các tế bào ung thư. Tác dụng phụ của xạ trị đến từ sự phá hủy các tế bào và mô khỏe mạnh gần khu vực điều trị. Những tiến bộ lớn trong xạ trị đã làm cho điều trị xạ trị trở nên chính xác hơn, giảm tác dụng phụ.

Tác dụng phụ của xạ trị ung thư ở mỗi người là không giống nhau. Một số người gặp ít tác dụng phụ từ xạ trị hoặc thậm chí không có, một số người khác gặp tác dụng phụ nghiêm trọng hơn.

Phản ứng với xạ trị thường bắt đầu trong tuần điều trị thứ hai hoặc thứ ba và có thể kéo dài trong vài tuần sau khi điều trị cuối cùng.

3. Giải pháp giảm tác dụng phụ của xạ trị ung thư

Bệnh nhân ung thư sau xạ trị cần được chăm sóc tốt về dinh dưỡng và tinh thần
Bệnh nhân ung thư sau xạ trị cần được chăm sóc tốt về dinh dưỡng và tinh thần

Để giảm tác dụng phụ của xạ trị ung thư lên người bệnh, tùy theo tác dụng phụ như thế nào ở bộ phận nào sẽ có cách xử lý khác nhau, cụ thể:

  • Truyền máu, uống thuốc kích thích sản sinh hồng cầu, tập thể dục thường xuyên nhẹ nhàng để giảm mệt mỏi
  • Sử dụng các thuốc kem bôi hydrocortisone hoặc thuốc giảm đau để giảm đau rát trên da, giảm sự khó chịu do phát ban, khô da
  • Chú ý vệ sinh răng miệng: làm sạch răng sau mỗi bữa ăn, nên sử dụng chỉ nha khoa, sử dụng kem đánh răng có fluor không chứa chất mài mòn.
  • Không nên ăn các đồ ăn cay, chứa các chất khó tiêu như đồ chiên, nướng.
  • Trường hợp thở ngắn, hô hấp khó khăn có thể sử dụng thuốc giãn phế quản, sử dụng vật lý trị liệu
  • Truyền dịch, uống bù nước trong trường hợp mất nhiều nước điện giải do nôn, có thể kết hợp thuốc kháng acid kết hợp thuốc tê.

Ngoài những biện pháp cụ thể trên, để giảm những tác dụng phụ của xạ trị ung thư người bệnh cần:

  • Tuân thủ tuyệt đối những chỉ định của bác sĩ trong điều trị, chú ý theo dõi những biến đổi của cơ thể để có những xử lý kịp thời
  • Giữ tinh thần lạc quan, vui vẻ cũng là giải pháp giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi, giảm những ảnh hưởng xấu mà xạ trị có thể gây ra
  • Tăng cường sức khỏe, nâng cao sức đề kháng của cơ thể bằng cách tập thể dục nhẹ nhàng, chế độ ăn uống sinh hoạt lành mạnh kết hợp với những thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ điều trị ung thư.

Trên đây là những tác dụng phụ của xạ trị ung thư và những biện pháp mà người bệnh có thể áp dụng để giảm những tác dụng phụ của xạ trị ung thư mang đến. Hãy chuẩn bị thật nhiều kiến thức cũng như sức khỏe trước khi tiến hành xạ trị, người bệnh sẽ hạn chế được tối đa những tác dụng phụ do xạ trị ung thư gây ra.

Thông tin liên hệ
GENK STF - Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung bướu

*Điền thông tin để đặt hàng trực tuyến:

Giao hàng miễn phí, thanh toán tại nhà

Hộp Genk 30 viên (630.000đ/hộp)
Hộp Genk 100 viên (1.890.000đ/hộp)
Genk Liquid 200ml (750.000đ/hộp)
  • Hỗ trợ giảm nguy cơ mắc ung bướu
  • Hỗ trợ giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị và sau phẫu thuật
  • Genk STF hỗ trợ giúp nâng cao sức đề kháng, tăng cường chức năng miễn dịch
  • Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm loét dạ dày, tá tràng; hạ mỡ máu
Lý do khách hàng tin tưởng sản phẩm GenK
Được chuyển giao từ đề tài khoa học thuộc viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam. Mã số đề tài: NITRA.09.2016
Được hàng chục ngàn khách hàng tin dùng và đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả khi sử dụng
Được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. GPXNCB: 31498/2016/ATTP-XNCB
Chuyên gia tư vấn 24/7