Tác dụng phụ của xạ trị ung thư

Xạ trị là biện pháp điều trị ung thư phổ biến bên cạnh phẫu thuật và hóa trị, tuy nhiên cũng như 2 phương pháp này xạ trị cũng có rất nhiều tác dụng phụ. Cùng tìm hiểu những tác dụng phụ của xạ trị ung thư và những biện pháp có thể giảm những tác dụng phụ do xạ trị gây ra qua bài viết sau đây.

1. Tác dụng phụ của xạ trị ung thư

Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh
Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh

Phụ thuộc vào hình thức xạ trị và vị trí xạ trị mà xạ trị sẽ có nhiều tác dụng phụ khác nhau đến người bệnh. Về cơ bản những tác dụng phụ mà người bệnh thường gặp có thể như mệt mỏi, buồn nôn, rụng tóc, táo bón, dễ bị nhiễm trùng, gây đau, rát tại vùng xạ trị. Cụ thể:

1.1. Tác dụng phụ của xạ trị ung thư gây mệt mỏi

Xạ trị ung thư có gây nên mệt mỏi cho cơ thể, đây là tác dụng phụ chung của các biện pháp xạ trị ung thư, do xạ trị có nhiều ảnh hưởng khiến bệnh nhân giảm hồng cầu, khiến các tế bào khỏe mạnh suy yếu dẫn đến cảm giác mệt mỏi, ăn không ngon, ngủ không sâu đối với bệnh nhân. Những dấu hiệu này thường kết thúc sau 1-3 tháng xạ trị.

1.2. Trên miệng và họng

Xạ trị ở những vùng như đầu và cổ có thể khiến các tế bào ở miệng họng tổn thương gây nên một số hiện tượng như:

  • Viêm họng
  • Đau răng, chảy máu răng
  • Đau khoang miệng
  • Khô miệng, mất vị giác

1.3. Trên não

Những người bị khối u não thường được xạ trị trong với liều lớn nếu ung thư chỉ ở một hoặc một vài vị trí trong não. Tác dụng phụ phụ thuộc vào nơi tia xạ chiếu tới. Một số tác dụng phụ có thể xuất hiện nhanh chóng, nhưng một số khác có thể  xuất hiện sau khi điều trị cho đến 1 đến 2 năm. Khi điều trị những khối u ở não có thể gây nên một số tác dụng phụ ngắn hạn lên bệnh nhân như:

  • Nhức đầu
  • Nhiều người băn khoăn xạ trị có rụng tóc không? Thực tế thì xạ trị cũng giống như hóa trị có thể gây ra triệu chứng rụng tóc, nhiều người thậm chí có thể hói đầu.
  • Nôn và buồn nôn
  • Mệt mỏi cực độ
  • Mất thính lực
  • Thay đổi da và da đầu
  • Động kinh

Bức xạ đến não cũng có thể có tác dụng phụ xuất hiện muộn hơn – thường là từ 6 tháng đến nhiều năm sau khi điều trị kết thúc. Những tác động chậm trễ này có thể bao gồm các vấn đề nghiêm trọng như mất trí nhớ, các triệu chứng giống như đột quỵ và suy giảm chức năng não.

Mệt mỏi, đau đớn, giảm trí nhớ,... là những tác dụng phụ của xạ trị ung thư
Mệt mỏi, đau đớn, giảm trí nhớ,… là những tác dụng phụ của xạ trị ung thư

1.4. Trên hệ tiêu hóa

Tác dụng phụ của xạ trị ung thư lên hệ tiêu hóa khá nguy hiểm với các biểu hiện như:

  • Tiêu chảy
  • Đau bụng
  • Buồn nôn

1.5. Trên phổi

Xạ trị ung thư phổi có thể dẫn đến hiện tượng thở ngắn, ho do surfactant suy giảm. Ngoài ra nếu tiến hành xạ trị trên phổi quá mức có thể gây nên hiện tượng xơ hóa phổi cũng khiến bệnh nhân bị thở ngắn, suy giảm các hoạt động thể lực.

Những hiện tượng này có thể diễn ra từ vài tháng đến vài năm sau xạ trị và được chỉ định vật lý trị liệu hoặc sử dụng các thuốc giãn phế quản để giảm những tác dụng không mong muốn này.

1.6. Trên da

Sau khi tiến hành xạ trị khoảng 1 tuần có thể xảy ra các hiện tượng như:

  • Khô da, phát ban. Sau 4-5 tuần da có thể khô và đóng thành vảy
  • Rụng lông, rụng tóc
  • Một số tác dụng phụ có thể kéo dài hơn như giảm sắc tố da, da nhợt nhạt, rụng tóc vĩnh viễn, viêm loét da, xơ da phù da ở vùng xạ trị

1.7. Trên hệ sinh dục

Xạ trị có thể làm thay đổi nội tiết tố ở nam nữ và làm giảm ham muốn tình dục sau xạ trị, khả năng tình dục có thể được phục hồi 80% sau 3–4 tháng sau xạ trị kết thúc

  • Đối với nam giới, xạ trị ung thư tinh hoàn có thể làm mất khả năng sản sinh tinh trùng của tinh hoàn, bác sĩ thường sử dụng tấm che chắn tinh hoàn để ngăn tác dụng phụ này lên tinh hoàn.
  • Đối với nữ giới, xạ trị ung thư buồng trứng  cũng có thể làm mất khả năng sinh sản của phụ nữ, bác sĩ cũng thường sử dụng tấm giáp để che chắn 1 trong 2 buồng trứng để giữ lại khả năng sinh sản cho người bệnh

1.8. Trên vùng đầu và cổ

Nếu bệnh nhân đang điều trị bằng xạ trị vào đầu hoặc cổ thì có thể có tác dụng phụ như:

  • Đau nhức (hoặc thậm chí vết loét mở) trong miệng hoặc cổ họng
  • Khô miệng
  • Khó nuốt
  • Thay đổi