Cơ chế bệnh sinh và cách phân loại bệnh ung thư máu

Bệnh ung thư máu là bệnh ác tính của cơ quan tạo máu, tỷ lệ tử vong rất cao và tỷ lệ mắc bệnh ngày càng nhiều có thể do sự biến đổi môi trường, hậu quả chiến tranh, chất thải công nghiệp độc hại. Cùng tìm hiểu cơ chế bệnh sinh và cách phân loại ung thư máu qua bài viết dưới đây.

1. Quy luật diễn biến và đặc điểm bệnh ung thư máu

Máu gồm các thành phần vô hình (huyết tương) và hữu hình (các tế bào máu: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu). Bạch cầu có nhiệm vụ chung là bảo vệ cơ thể đối với các yếu tố bệnh lý khác nhau, chủ yếu là kháng nguyên vi khuẩn, virus. Các loại bạch cầu của cơ thể như bạch cầu hạt, lympho, bạch cầu mono. Các tế bào bạch cầu có thể không biệt hóa, loạn sản không kiểm soát ở bất kỳ xuất hiện ở máu ngoại vi hay hạch lympho gọi là bệnh bạch cầu (Leucose) hay thường gọi là bệnh ung thư máu.

Các tế bào máu không phát triển theo quy luật bình thường mà nó có những đặc điểm sau:

1.1. Tăng sản quá mức

Những bạch cầu non bình thường chỉ ở trong tủy xương. Ức chế sự sinh sản các dòng tế bào khác: khi các tế bào bạch cầu hạt quá sản thì sự tạo hồng cầu bị ức chế, gây thiếu máu nặng, do tăng sản một dòng tế bào, tổ chức tạo bạch cầu đó phì đại, tăng sinh lan tràn không kiểm soát đồng thời còn ức chế biệt hóa nên ở máu ngoại vi xuất hiện rất nhiều bạch cầu nong tiểu cầu cũng bị ức chế sinh sản gây xuất huyết giảm tiểu cầu (chảy máu chân răng, dưới da, chảy máu cam, võng mạc, xuất huyết nội tạng… ) Bệnh càng ác tính các triệu chứng trên càng rõ rệt.

Bạch cầu tăng sinh lan tràn không kiểm soát ức chế biệt hóa nên ở máu ngoại vi xuất hiện rất nhiều bạch cầu non
Bạch cầu tăng sinh lan tràn không kiểm soát ức chế biệt hóa nên ở máu ngoại vi xuất hiện rất nhiều bạch cầu non

1.2. Dị sản

Không tuân theo quy luật bình thường mà lan tràn xâm lấn sang các tổ chức lân cận hoặc sang các tổ chức tạo máu khác mà bình thường tổ chức này không sản sinh ra dòng tế bào đó. Ví như trong bệnh bạch cầu tủy hay hạch, lách cũng sản xuất ra các bạch cầu hạt, xâm lấn chèn ép màng xương gây đau xương  khớp; chèn ép vào thần kinh gây liệt. Trong bệnh bạch cầu Lympho tủy xương tràn ngập tế bào lympho, tổ chức lympho còn xâm lấn tổ chức da, nằm gây biến dạng diện mạo, xâm lấn nhu mô phổi, thành dạ dày, ruột thành các u cục rải rác, loét và hoại tử gây xuất huyết…

1.3. Loạn sản

Loạn sản tức là sản xuất những tế bào không điển hình cả về hình thái và chức năng (thực bào, miễn dịch dịch thể, miễn dịch tế bào). Do đó giảm làm giảm sức đề kháng của cơ thể. Các tế bào có hiện tượng thoái hóa, có hình dạng bất thường, có không bào, phát triển không đồng đều giữa nhân và bào tương. Các nguyên tủy bào không điển hình còn được gọi là cận nguyên tủy bào hoặc nguyên tủy bào nhỏ, có trường hợp khó có thể xác định được là nguyên bào của dòng nào gọi là các nguyên bạch cầu.

2. Nguyên tắc phân loại bệnh ung thư máu

Phân theo loại tế bào hoặc tổ chức tạo máu bị bệnh: bệnh của tế bào dòng tủy gọi là bệnh bạch cầu tủy; bệnh của tổ chức lympho gọi là bệnh bạch cầu lympho…

Phân theo số lượng bạch cầu ngoại vi: chia các thể tăng bạch cầu > 50.000/ mm3 (bệnh bạch cầu đa sinh), không tăng số lượng bạch cầu được gọi là thể ẩn, chỉ phát hiện được khi có những kích thích bất thường gây tăng số lượng bạch cầu và xuất hiện bạch cầu non trong máu ngoại vi; thể giảm bạch cầu dưới 4.000/ mm3 là thể cấp tính, nghiêm trọng.

Phân theo hình thái diễn biến của bệnh: thể cấp tính thường diễn biến nặng nề, tử vong nhanh trong vòng vài tuần đến vài tháng, trong máu xuất hiện nhiều nguyên bào do khả năng biệt hóa bị ức chế không chuyển thành các tế bào máu trung gian. Thể mãn tính thì diễn biến có thể kéo dài hơn hàng năm và trong máu ngoại vi xuất hiện nhiều loại tế bào từ nguyên bào đến các tế bào trung gian và các tế bào trưởng thành, số lượng bạch cầu tăng rất cao cùng với diễn biến nghiêm trọng của bệnh.

Hình ảnh bệnh bạch cầu mãn tính dòng Lympho
Hình ảnh bệnh bạch cầu mãn tính dòng Lympho

3.  Bệnh sinh của bệnh bạch cầu (Leucose)

Có nhiều thuyết về cơ chế bệnh sinh đã được đưa ra nhưng  cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn sáng tỏ.

Thuyết virus: Thuyết này dựa trên sự phát hiện các virus gây bệnh bạch cầu ở chim, gà , chuột và một số động vật có sừng như trâu, bò… Các virus này thường có vật chất di truyền là ARN, có thể không gây bệnh ngay mà đến đời sau mới phát bệnh, hoặc virus xâm nhập vào trong tế bào, chuyển thành tế bào ung thư ngủ, cho đến khi có kích thích bên ngoài phù hợp, bệnh mới xuất hiện. Nhưng ở người việc phân lập virus gây bệnh chưa thực hiện được nên thuyết này vẫn chưa được khẳng định.

Virus có thể là nguyên nhân gây bệnh ung thư máu
Virus có thể là nguyên nhân gây bệnh ung thư máu

Thuyết tia xạ: Có rất nhiều nghiên cứu nhận xét trên lâm sàng và thực nghiệm cho thấy có thể do tia X, tia xạ ion hóa gây ra bệnh. Những người làm việc tiếp xúc với tia X có tỷ lệ mắc bệnh bạch cầu cao hơn so với người bình thường. Các nạn nhân của vụ đánh bom nguyên tử năm 1945 ở Nhật bản (Hiroshima, Nagasaki ), tỷ lệ mắc bệnh bạch cầu rất cao ở vùng có bán kính 1,5k xung quanh trung tâm vụ nổ.

Thuyết chất độc hóa học: Có nghiên cứu cho rằng Benzen và một số chất độc hóa học khác có khả năng ức chế biệt hóa và làm phát triển tăng sinh ác tính các tế bào máu gây bệnh bạch cầu (Leucose) ở người và động vật. Cũng có thể các chất này hay  tia xạ chỉ là tác nhân tạo điều kiện kích thích các virus ở dạng ẩn gây bệnh và phát triển.

Thuyết nội sinh chuyển hóa: Thuyết này dựa vào các cơ sở tế bào máu ác tính có hệ thống enzym và chuyển hóa khác hẳn với các tế bào máu bình thường, không có khả năng tổng hợp enzyme asparaginase cho nên dễ chuyển thành tế bào ác tính. Ngay từ giai đoạn sớm của bệnh đã thấy có sự rối loạn chuyển hóa Tryptophan. Những người bị bệnh di truyền (ví dụ như hội chứng Down, Turner… ) có rối loạn tổng hợp, hấp thụ Vitamin B, cần thiết cho sự chuyển hóa Tryptophan cũng dễ mắc bệnh này. Các nguyên nhân kể trên có thể làm thay đổi cấu trúc vật chất di truyền ARN, AND làm cho các tế bào máu phát triển ác tính và gây bệnh bạch cầu.

Thông tin liên hệ
GENK STF - Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung bướu

*Điền thông tin để đặt hàng trực tuyến:

Giao hàng miễn phí, thanh toán tại nhà

Hộp Genk 30 viên (630.000đ/hộp)
Hộp Genk 100 viên (1.890.000đ/hộp)
Genk Liquid 200ml (750.000đ/hộp)
  • Hỗ trợ giảm nguy cơ mắc ung bướu
  • Hỗ trợ giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị và sau phẫu thuật
  • Genk STF hỗ trợ giúp nâng cao sức đề kháng, tăng cường chức năng miễn dịch
  • Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm loét dạ dày, tá tràng; hạ mỡ máu
Lý do khách hàng tin tưởng sản phẩm GenK
Được chuyển giao từ đề tài khoa học thuộc viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam. Mã số đề tài: NITRA.09.2016
Được hàng chục ngàn khách hàng tin dùng và đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả khi sử dụng
Được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. GPXNCB: 31498/2016/ATTP-XNCB
Chuyên gia tư vấn 24/7