Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư

Đối với mỗi người bệnh ung thư, nỗi ám ảnh lớn nhất không không là cái chết mà là những đau đớn do tác dụng của hóa xạ trị. Bài viết dưới đây chia sẻ tới bệnh nhân và người nhà những cách giảm tác dụng phụ của hóa trị ung thư.

1. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – nôn và buồn nôn

Nôn và buồn nôn là tác dụng phụ thường gặp nhất khi hóa trị ung thư. Nôn có thể được kiểm soát bằng thuốc chống nôn. Các thuốc này bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên loại thuốc hóa trị bạn dùng. Bạn có thể phải thử nhiều loại thuốc chống nôn khác nhau trước khi tìm được loại phù hợp hoặc phải dùng nhiều hơn một loại thuốc mới có tác dụng.

Để hạn chế tình trạng nôn và buồn nôn hãy thực hiện những điều sau:

  • Ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa chính.
  • Uống nhiều nước ép trái cây, chia thành nhiều lần trong ngày nhưng lưu ý uống cách bữa ăn khoảng 1 giờ. Có thể sử dụng nước gừng để giảm triệu chứng nôn và buồn nôn.
  • Lên kế hoạch cho từng bữa ăn và theo dõi đáp ứng của cơ thể mình.
Uống nước gừng là một trong những cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư - nôn, buồn nôn
Uống nước gừng là một trong những cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – nôn, buồn nôn

2. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – mệt mỏi

Gần như tất cả những bệnh nhân hóa trị đều bị mệt mỏi. Do lượng bạch cầu và hồng cầu trong máu giảm, bạn thường cảm thấy mệt trong giai đoạn này. Ngay sau đó bạn sẽ sớm lấy lại được năng lượng và thấy khỏe hơn. Tuy nhiên đôi khi đó là lúc bạn phải tiến hành đợt điều trị tiếp theo và sẽ lại đối mặt với sự mệt mỏi. Biết rằng triệu chứng mệt mỏi sẽ trở lại nhiều lần nên bạn có thể cảm thấy lo âu và chán chường.

Cách khắc phục tình trạng mệt mỏi:

  • Nghỉ ngơi
  • Vận động nhẹ nhàng
  • Cải thiện chế độ ăn uống: Tác dụng phụ trong điều trị có thể khiến bạn chán ăn, khiến bạn buồn nôn hay bị tiêu chảy. Hãy cố gắng thử và ăn những gì bạn có thể, vì chế độ ăn uống đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự mệt mỏi.

3. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – rụng tóc

Hầu hết bệnh nhân sẽ bị rụng tóc khi hóa trị. Tóc rụng thường sẽ mọc trở lại sau 3 – 6 tháng điều trị, tuy nhiên đây lại là nguyên nhân gây tự ti về ngoại hình nhất. Để hạn chế rụng tóc hoặc đỡ mất tự tin với mái tóc không nguyên vẹn, bạn hãy xem những giải pháp sau:

  • Dùng các sản phẩm chăm sóc da đầu dịu nhẹ, nguồn gốc hữu cơ.
  • Sử dụng lược có răng thưa và cứng sẽ đỡ kéo tóc rụng như lược có răng dày và mềm. Sử dụng khăn mềm khi lau và ủ tóc.
  • Luôn giữ da đầu và tóc sạch sẽ.
  • Cắt tóc ngắn hoặc một số người bệnh lựa chọn cạo đầu trước khi hóa trị để tóc mọc lại đều hơn.
  • Đội tóc giả, mũ hay khăn quàng cũng là lựa chọn thông dụng.

4. Cách cải thiện tình trạng thiếu máu

Thiếu máu là hội chứng gây ra khi hóa chất trị liệu làm giảm hồng cầu. Để cải thiện tình trạng thiếu máu, hãy thực hiện các biện pháp sau:

  • Uống bổ sung sắt: Bình thường bác sĩ có thể kê thêm sắt, vitamin B12 hoặc acid folic hoặc kết hợp nhiều loại cùng một lúc.
  • Nếu thiếu máu nghiêm trọng, bạn sẽ cần truyền máu.
  • Một số trường hợp bác sĩ sẽ kê thuốc để kích thích tế bào gốc sinh máu vạn năng ở tủy xương sản sinh thêm hồng cầu như epoetin alfa ( Eprex, Epogen, Procrit) hoặc darbepoetin alfa (Aranesp).
  • Tăng cường ăn các thực phẩm giàu chất sắt, chẳng hạn như thịt đỏ, ngũ cốc, bông cải xanh và đậu cũng có thể giúp giảm thiếu máu cho bạn.
Thịt bò giúp người bệnh cải thiện tình trạng thiếu máu do tác dụng phụ của hóa trị ung thư
Thịt bò giúp người bệnh cải thiện tình trạng thiếu máu do tác dụng phụ của hóa trị ung thư

5. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – Chảy máu, nhiễm trùng

Chảy máu, dễ bầm tím là tác dụng phụ gây giảm tiểu cầu còn dễ nhiễm trùng là do tác dụng phụ của hóa trị ung thư làm giảm bạch cầu của hóa trị. Thông thường giảm tiểu cầu trong hóa trị chỉ thoáng qua nhưng vẫn xảy ra trường hợp giảm vĩnh viễn do tổn thương không hồi phục ở tủy xương. Giảm bạch cầu thường nguy hiểm hơn vì biểu hiện mờ nhạt, chỉ phát hiện khi có nhiễm trùng và biến chứng, trường hợp nặng không phát hiện kịp thời có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Để ngăn ngừa chảy máu:

Bác sĩ chỉ định giảm liều thuốc hóa trị hay kéo dài thời gian nghỉ giữa 2 đợt hóa trị liên tiếp để cơ thể bạn kịp sản sinh lại lượng tiểu cầu cần thiết. Lựa chọn chỉ định tiếp theo của bác sĩ là dùng thuốc ngăn giảm tiểu cầu như oprelvekin (Neumega).

Để ngăn ngừa chảy máu nặng, người bệnh có mức tiểu cầu thấp cần truyền tiểu cầu. Nhiều trường hợp cần truyền nhiều lần vì tiểu cầu truyền vào chỉ tồn tại 3 ngày trong máu.

Trong sinh hoạt hàng ngày:

  • Hỏi ý kiến bác sĩ khi uống rượu hay dùng thuốc khác.
  • Cẩn thận khi dùng dao, kéo, vật sắc nhọn.
  • Tránh dùng tăm xỉa răng gây tổn thương nướu, dùng bàn chải mềm.
  • Nếu cần xỉ mũi hãy làm thật nhẹ nhàng.
  • Vận động nhẹ nhàng, tránh các môn thể thao mạnh.

Để ngăn ngừa nhiễm trùng:

  • Kiểm tra công thức máu định kỳ trong thời gian hóa trị để theo dõi số lượng bạch cầu. Thuốc Filgrastim có thể được chỉ định để kích thích tủy xương sinh bạch cầu. Nếu thuốc không đủ hiệu quả có thể bệnh nhân cần tạm dừng hóa trị hoặc giảm liều thuốc hóa trị ở đợt sau.
  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để diệt khuẩn, nhất là trước/sau khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
  • Vệ sinh bằng nước sạch và dung dịch sát khuẩn nếu có vết thương hở.
  • Tránh những người bị bệnh truyền nhiễm như thủy đậu, lao, viêm phổi hoặc sởi.
  • Không nên tiêm vắc-xin trong thời gian này mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.
  • Hãy cẩn thận với vật nuôi và các động vật khác xung quanh.
  • Không ăn thức ăn có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, nên ăn thức ăn nấu chín.

6. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – táo bón

Trong thời gian hóa trị, niêm mạc ruột bị thay đổi làm suy yếu chức năng loại bỏ chất thải của đại tràng gây ra tình trạng táo bón. Đây là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Cách cải thiện tình trạng táo bón:

  • Ăn nhiều chất xơ: Các thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, trái cây, yến mạch, hạt lanh,… có thể coi là nguồn “thuốc” an toàn và hữu hiệu với chứng táo bón. Chất xơ có tác dụng nhuận tràng, làm mềm và làm tăng lượng chất thải, kích thích ruột đưa ra ngoài cơ thể. Hơn thế, hệ vi sinh vật ở ruột già cũng sử dụng chất xơ tạo ra sản phẩm hơi kích thích nhu cầu đi vệ sinh.
  • Uống nhiều nước: Nước giúp thanh lọc, làm sạch ruột, giúp tăng hấp thu thức. Uống nhiều nước làm mềm phân, khi phân di chuyển theo nhu động và trọng lực thì nước làm giảm ma sát giữa phân với niêm mạc ống tiêu hóa. Quá trình bài tiết ở đại tràng nước cũng góp 80% công sức. Do đó người bệnh cần uống 6 – 8 cốc nước mỗi ngày để giảm táo bón.
  • Tăng cường vận động: Luyện tập vận động giúp các cơ quan nội tạng chuyển động, cải thiện đáng kể chức năng của ruột, tăng cường trương lực thành ruột, tăng tiết vào thành ruột muối magie làm tăng nhu động ruột và phục hồi chức năng tiêu tháo của ruột. Và như vậy có thể nói vận động thường xuyên là phương pháp hữu hiệu để chữa chứng táo bón do tác dụng phụ của hóa trị gây ra.
  • Sử dụng thuốc nhuận tràng: Có nhiều loại thuốc nhuận tràng với cơ chế khác nhau (cơ học, kích thích, làm trơn, thẩm thấu) để khắc phục tình trạng táo bón. Tuy nhiên bệnh nhân ung thư không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ, chỉ dùng khi các phương pháp trên thất bại vì có thể gây phụ thuộc thuốc.

7. Cách giảm tác dụng phụ hóa trị ung thư – tiêu chảy

Trường hợp tế bào niêm mạc ruột bị tiêu diệt gây giảm/mất khả năng hấp thu dịch và các chất dinh dưỡng lại gây ra tình trạng tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư đang hóa trị.

Cách cải thiện tình trạng tiêu chảy:

  • Chia thành nhiều bữa ăn nhỏ, ăn thực phẩm ít chất xơ, dễ tiêu hóa: chuối, khoai tây, bánh mì trắng, thịt ức gà,…
  • Hạn chế các thức ăn nhiều xơ, cay nóng, nhiều dầu mỡ và chất kích thích.
  • Uống nhiều nước lọc và các loại nước ép, nước điện giải để đề phòng mất nước khi tiêu chảy nhiều.
  • Các thuốc thường sử dụng trong tiêu chảy do hóa trị: Diphenoxylate và atropin (Lomotil), Loperamide (Imodium). Cần có chỉ định của bác sĩ khi sử dụng những thuốc này để cầm tiêu chảy, chỉ nên dùng khi thay đổi chế độ ăn uống không giúp giảm tình trạng này. Bác sĩ cũng có thể cân nhắc giảm liều hóa trị hoặc đổi loại hóa chất đang dùng hoặc giãn cách thời gian giữa các đợt hóa trị nếu cần thiết.
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc tiêu chảy cho người bệnh
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc tiêu chảy cho người bệnh

8. Cách cải thiện tình trạng loét miệng do hóa trị

Loét miệng là tác dụng phụ của hóa trị thường gặp ngay khi bắt đầu hóa trị. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và vị trí của vết loét, bạn có thể khó khăn trong việc ăn, nói, thở hoặc nuốt. Hiện tượng này có thể dẫn tới đau đớn, hệ quả là giảm cân, mất nước hay nhiễm trùng ở miệng.

Các biện pháp để giảm nhẹ triệu chứng viêm loét miệng này và ngăn ngừa biến chứng như:

  • Lựa chọn thực phẩm phù hợp: Nên chọn thực phẩm mềm, ẩm, dễ nhai và nuốt. Không nên ăn những thực phẩm khô, cứng, giòn hay dính. Tránh thực phẩm chua, cay và mặn vì có thể gây kích ứng vết loét.
  • Giữ sạch miệng: rất quan trọng trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng. Tuy nhiên khi bạn bị đau do viêm loét thì việc vệ sinh miệng có thể sẽ gặp khó khăn. Không nên dùng tăm để xỉa răng, chỉ dùng chỉ nha khoa và cũng tránh những vị trí hay chảy máu. Đánh răng bằng bàn chải có lông mềm hoặc dùng miếng gạc mềm mua ở hiệu thuốc để làm sạch răng. Vệ sinh bàn chải bằng nước sạch và ngâm bằng nước sôi/cồn để tiệt trùng trước và sau khi sử dụng.
  • Trong bữa ăn: chia nhỏ bữa ăn, cắn nhỏ, nhai kỹ. Có thể dùng thuốc giảm đau trước khi ăn khoảng 30 phút để ăn uống được dễ hơn. Khi ăn bạn cũng có thể bôi gel gây tê lên vết loét miệng như benzocaine.
  • Giữ miệng ẩm cũng giúp giảm đau và kích ứng do vết loét miệng họng gây ra. Uống đủ nước (1.5-2 lít nước) mỗi ngày, bạn cũng thể nhai kẹo cao su, kẹo dẻo để làm ẩm miệng nếu thấy phù hợp. Chú ý sử dụng loại kẹo không đường.
Thông tin liên hệ
GENK STF - Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung bướu

*Điền thông tin để đặt hàng trực tuyến:

Giao hàng miễn phí, thanh toán tại nhà

Hộp Genk 30 viên (630.000đ/hộp)
Hộp Genk 100 viên (1.890.000đ/hộp)
Genk Liquid 200ml (750.000đ/hộp)
  • Hỗ trợ giảm nguy cơ mắc ung bướu
  • Hỗ trợ giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị và sau phẫu thuật
  • Genk STF hỗ trợ giúp nâng cao sức đề kháng, tăng cường chức năng miễn dịch
  • Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm loét dạ dày, tá tràng; hạ mỡ máu
Lý do khách hàng tin tưởng sản phẩm GenK
Được chuyển giao từ đề tài khoa học thuộc viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam. Mã số đề tài: NITRA.09.2016
Được hàng chục ngàn khách hàng tin dùng và đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả khi sử dụng
Được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. GPXNCB: 31498/2016/ATTP-XNCB
Chuyên gia tư vấn 24/7